ਲੰਗੜਾਪਨ
ਲੰਗੜਾਪਨ
AUGUST 2025
TEAM DAIRY GUARDIAN
ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਹਿਮ ਸਮੱਸਿਆ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗੇ ਜੋ ਸਾਡੀਆਂ ਡੇਅਰੀ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ – ਉਹ ਹੈ ਲੰਗੜਾਪਨ। ਲੰਗੜਾਪਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਮ ਸਰੀਰਕ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੰਗੜੀ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਜਨਨ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਫਾਰਮ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣਾ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਲੰਗੜਾਪਨ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ, ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਲੰਗੜਾਪਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਤੁਰਨ, ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਜਾਂ ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਸੱਟ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੰਗੜਾਪਨ ਹਲਕਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਪਸ਼ੂ ਖੜ੍ਹਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਉਂਦਾ।
ਲੰਗੜਾਪਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬੱਚਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ 3 ਤੋਂ 4 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਾਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਲੰਗੜਾਪਨ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਕਾਰਨ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੰਗੜਾਪਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ:
1. ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਨ: ਇਹ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਜਾਂ ਫੰਗਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
• ਫੁੱਟ ਰਾਟ (Foot Rot): ਇਹ ਇੱਕ ਛੂਤਕਾਰੀ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਦਬੂਦਾਰ ਜ਼ਖਮ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਗੜਾਪਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਿੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਗੰਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਬਿਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਗਿੱਲੇ ਗੋਬਰ ਜਾਂ ਗੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।
• ਡਿਜੀਟਲ ਡਰਮਾਟਾਈਟਿਸ (Digital Dermatitis): ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਵੀ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੁਰ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਗੋਲ, ਲਾਲ, ਦਰਦਨਾਕ ਜ਼ਖਮ ਬਣਦੇ ਹਨ।
2. ਬਿਨਾਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਨ: ਇਹ ਖ਼ੁਰਾਕ, ਫਰਸ਼, ਜਾਂ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
• ਖੁਰਾਂ ਦੀ ਸੋਜ/ਖ਼ਰਾਬੀ (Laminitis): ਇਹ ਖੁਰ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਤਬਦੀਲੀ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਣਕ ਜਾਂ ਮੱਕੀ ਦਾ ਚਾਰਾ, ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਾਲੀ ਖੁਰਾਕ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਖੁਰਾਂ ਦਾ ਵਧ ਜਾਣਾ: ਜਦੋਂ ਖੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਟਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
• ਖੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮ/ਫੋੜੇ: ਸਖ਼ਤ ਫਰਸ਼, ਗਿੱਲੇ ਵਾੜੇ, ਜਾਂ ਖੁਰਾਂ ਦੀ ਗਲਤ ਟ੍ਰਿਮਿੰਗ ਕਾਰਨ।
• ਸੱਟਾਂ: ਤਿਲਕਣ ਵਾਲੇ ਫਰਸ਼, ਤਿੱਖੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਕਾਰਨ।
• ਖੁਰਾਕ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਰਨ: ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਫਾਈਬਰ ਦੀ ਘਾਟ ਜਾਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ।
• ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ: ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਕਮੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੱਚਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
ਲੰਗੜਾਪਨ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਲੰਗੜੀ ਗਾਂ ਦੇ ਕਈ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
• ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ: ਲੰਗੜਾਪਨ ਕਾਰਨ ਪਸ਼ੂ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਚਾਰਾ ਖਾਣਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਾਲਤ (Body Condition Score) ਖ਼ਰਾਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਦੁੱਧ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
• ਭਾਰ ਘਟਣਾ: ਲੰਗੜੀ ਗਾਂ, ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਗਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਬੱਚਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ 15% ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
• ਪ੍ਰਜਨਨ 'ਤੇ ਅਸਰ: ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਖੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਕਾਰਨ ਗਾਂ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਬੈਠਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਹੀਟ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ 14-20 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
• ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ: ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਤੁਹਾਡੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਕਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਗਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਲਾਜ 'ਤੇ ਵੀ ਕਾਫੀ ਖਰਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਫੀਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲੰਗੜਾਪਨ ਕਾਰਨ ਗਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਾਰਮ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਪਸ਼ੂ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਖਰਚਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੰਗੜਾਪਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਫਾਰਮ 'ਤੇ ਲੰਗੜਾਪਨ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹੋ:
1. ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ:
• ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਫਾਈਬਰ ਵਾਲਾ ਚਾਰਾ ਦਿਓ।
• ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਕ, ਤਾਂਬਾ ਅਤੇ ਬਾਇਓਟਿਨ ਵਰਗੇ ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ, ਜੋ ਖੁਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
• ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾ ਕਰੋ। ਬੱਚਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੁੱਧ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਦਲੋ।
2. ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ:
• ਫਰਸ਼ ਤਿਲਕਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਹੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵਾਲੇ ਫਰਸ਼ ਅਤੇ ਰਬੜ ਦੀਆਂ ਮੈਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
• ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁੱਕਾ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਰੱਖੋ। ਗੋਬਰ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਟਾਓ ਤਾਂ ਜੋ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਘਟੇ। ਗਿੱਲੇ ਗੋਬਰ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।
• ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਨਰਮ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿਓ।
• ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੀੜ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਜਦੋਂ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਫਾਈ ਰੱਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3. ਖੁਰਾਂ ਦੀ ਟ੍ਰਿਮਿੰਗ:
• ਨਿਯਮਤ ਟ੍ਰਿਮਿੰਗ ਲੰਗੜਾਪਨ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
• ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 2-3 ਵਾਰ ਜਾਂ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖੁਰ ਟ੍ਰਿਮਰ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਟ੍ਰਿਮ ਕਰਵਾਓ।
• ਟ੍ਰਿਮਿੰਗ ਨਾਲ ਖੁਰਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਫੁੱਟਬਾਥ ਲੰਗੜਾਪਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਨਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੁੱਟ ਰਾਟ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਡਰਮਾਟਾਈਟਿਸ) ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਫੁੱਟਬਾਥ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਟੱਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੀਟਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਘੋਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਵਾਂ ਜਦੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੁੱਟ ਰਾਟ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਡਰਮਾਟਾਈਟਿਸ, ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੈ।
ਫੁੱਟਬਾਥ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਤੁਹਾਡੇ ਫਾਰਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਫਾਰਮ 'ਤੇ ਲੰਗੜਾਪਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਾਂ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 3-4 ਵਾਰ ਫੁੱਟਬਾਥ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਮੱਸਿਆ ਘੱਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 1-2 ਵਾਰ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਫੁੱਟਬਾਥ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਓਨਾ ਹੀ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
• ਫੁੱਟਬਾਥ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 8-10 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ ਅਤੇ 6 ਇੰਚ ਡੂੰਘਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਗਾਂ ਦੇ ਖੁਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਸਕਣ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਵਾਰ ਇਸ ਘੋਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ।
• ਫੁੱਟਬਾਥ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਘੋਲ ਨਾਲ ਭਰੋ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ 200-250 ਗਾਵਾਂ ਹੀ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੋਲ ਬਦਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ: 2.5% - 5% (2.5-5 ਕਿਲੋ ਕਾਪਰ ਸਲਫੇਟ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ)
ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ: ਵਾਤਾਵਰਨ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ, ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਜਜ਼ਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ: 3% - 5%
ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ: ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਗੰਧ, ਇਨਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਮਾਸਕ ਲਗਾਓ।
ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ: 5% - 10%
ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ: ਘੱਟ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ, ਪਰ ਕਾਪਰ ਸਲਫੇਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਸਰਦਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ: ਇਹਨਾਂ ਰਸਾਇਣਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਸਤਾਨੇ ਅਤੇ ਐਨਕਾਂ ਪਾਓ। ਵਰਤੇ ਹੋਏ ਘੋਲ ਦਾ ਸਹੀ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ।
ਲੰਗੜਾਪਨ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
• ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ (ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ): ਗਾਂ ਸਿਰਫ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬੇਆਰਾਮ ਤੁਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਰਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਇਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਇਲਾਜ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
• ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ (ਮੱਧ): ਲੰਗੜਾਪਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਗਾਂ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਘਟਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
• ਤੀਜਾ ਪੜਾਅ (ਗੰਭੀਰ): ਲੰਗੜਾਪਨ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਂ ਖੜ੍ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਅਕਸਰ ਬਹੁਤ ਲੇਟ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਲੰਗੜਾਪਨ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
• ਨਿਯਮਤ ਨਿਗਰਾਨੀ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖੋ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰੋ।
• ਸਹੀ ਖੁਰ ਟ੍ਰਿਮਿੰਗ: ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖੁਰ ਟ੍ਰਿਮਰ ਤੋਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 2-3 ਵਾਰ ਟ੍ਰਿਮਿੰਗ ਕਰਵਾਓ।
• ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਸਫਾਈ: ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁੱਕਾ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਰੱਖੋ।
• ਫੁੱਟਬਾਥ: ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਫੁੱਟਬਾਥ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
• ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ: ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਫਾਈਬਰ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਵਾਲੀ ਖੁਰਾਕ ਦਿਓ।
• ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ: ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪਸ਼ੂ ਲੰਗੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪਸ਼ੂ ਚਿਕਿਤਸਕ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਓ।
ਖੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਲੰਗੜਾਪਣ ਸਿਰਫ਼ ਗਾਂ ਲਈ ਦਰਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ 'ਤੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੁੱਧ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਸਲਕਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਖਰਚਾ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨਾ, ਫਾਰਮ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਰੱਖਣਾ, ਅਤੇ ਖੁਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸਹੀ ਪੋਸ਼ਣ, ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਬਿਸਤਰ, ਅਤੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੁੱਟਬਾਥ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਲੰਗੜਾਪਣ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਪਾਅ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੁੱਖ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਨੂੰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।